Co słyszysz maleństwo?

co slyszy noworodek

Najpierw jest dotyk – delikatne muśnięcie rączki o buzię. Potem do świadomości dziecka w brzuchu mamy zaczynają docierać szum i inne dźwięki.

Słuch to jeden z tych zmysłów, które u płodu rozwijają się jako pierwsze. Dostarcza mnóstwa wrażeń i informacji, bodźców potrzebnych do nauki mowy i sprawnego rozwoju społecznego. Warto dbać o to, by dziecko dobrze słyszało. Jak to zrobić?

Szum w brzuchu

W czasie ciąży dziecko ma oczywiście ograniczone możliwości słyszenia tego, co dzieje się wokół jego mamy. Dźwięki z zewnątrz docierają do wnętrza macicy wytłumione przez powłoki brzuszne. Uszy malca wypełnione są płynem owodniowym, co dodatkowo tłumi odgłosy.

Dobrze za to słychać to, co dzieje się w samym brzuchu: odgłos przepływającej krwi, bicie serca, każdy wdech i wydech, bulgotanie w jelitach. To wszystko tworzy specyficzne tło: nieustanny szum. Maluch przyzwyczaja się do niego, kojarzy go ze spokojnym kołysaniem, ciepłem, delikatnością. Nic dziwnego, że po przyjściu na świat dzieci tak dobrze reagują na szumiące odgłosy, tak się przy nich uspokajają i wyciszają. Cisza i hałas są dziwne. Szum – dobrze znany i bezpieczny. (Piszemy o tym na naszym blogu w kilku tekstach, między innymi „Pediatrzy polecają noworodkom Szumiącego Misia Whisbear”).

W brzuchu dobrze słychać także głos mamy. Dziecko jest na niego wyczulone, lubi go, ożywia się na jego dźwięk. Jakby uczyło się na pamięć najpiękniejszej melodii świata.

Warto wiedzieć, że na mocne dźwięki słyszane w życiu prenatalnym, dziecko reaguje emocjonalnie. Niepokoi się słysząc hałas, nagły huk, głośne dźwięki kina akcji. Kojarzy także odgłosy z tym, co odczuwa mama pod ich wpływem. Jeśli słysząc głos taty mama jest rozluźniona, spokojna, szczęśliwa – dziecko kojarzy go pozytywnie. Gdy mama denerwuje się pod wpływem rozmów – maluch może zapamiętać ten rodzaj reakcji.

Strefa ciszy

Gdy dziecko przychodzi na świat, dźwięki docierają do niego bezpośrednio i przez powietrze, nie przez wodę. Tu jest dużo głośniej! Dobrze, że natura zadbała o to, by złagodzić ten czas adaptacji – noworodek urodzony o czasie ma słuch dużo mniej czuły niż osoba dorosła. Niestety wcześniaki są wrażliwe na bodźce dźwiękowe. Trzeba je chronić przed hałasami.

Przez pierwsze trzy miesiące życia u niemowlęcia trwa bardzo intensywny rozwój zmysłu słuchu.

Dźwięki odbierane przez ucho są przetwarzane, a następnie przesyłane nerwem słuchowym do mózgu, tam wędrują przez rozmaite ośrodki. Docelowo informacja powinna dotrzeć do kory słuchowej w płacie skroniowym. Tam dopiero mózg interpretuje dźwięk. I właśnie, gdy dziecko kończy pierwsze trzy miesiące życia, jego kora słuchowa zaczyna odbierać rozmaite szelesty i szepty.

Każdy szmer

Zauważycie ten moment z pewnością! Dziecko nagle zaczyna nasłuchiwać, odwracać głowę w kierunku dźwięku, budzić się, gdy listek zafurkocze na wietrze albo ktoś daleko trzaśnie drzwiami. Kosiarka za oknem, alarm samochodu, szczekanie psa – te odgłosy mogą was kosztować wiele nerwów.

Niemowlę staje się czujne, jak nietoperz. Komplikuje się karmienie w ciągu dnia, gdy wokół panuje gwar. Nocą maluch ssie ładnie, ale za dnia wciąż się rozgląda, wypuszczając pierś z buzi (albo niemiłosiernie ją ciągnąc). Jedyne wyjście, to karmić dziecko w cichym i zaciemnionym pokoju, przy wyłączonym telefonie, bez odgłosów telewizora czy radia.

W następnych miesiącach dziecko uczy się dźwięków i eksperymentuje z nimi. Uwielbia „gadać”, piszczeć, warczeć. To wspaniały trening słuchu i mowy. Z czasem coraz więcej odgłosów rozpoznaje i uczy się je naśladować.

Warto wiedzieć, że rozwój słuchu (a przez to i mowy) dziecka można wspierać. Oto kilka najważniejszych sposobów:

  • Na etapie ciąży (szczególnie w ostatnim trymestrze) warto mówić do maleństwa. Głos mamy jest rozpoznawany bez problemów, ale głos taty niknie wśród innych. Jeśli tata ma ochotę pogawędzić z malcem, powinien mówić dość blisko brzucha (ale niezbyt głośno). Możecie dziecku także czytać na głos albo puszczać waszą ulubioną muzykę. Jest duża szansa, że po porodzie rozpozna znajome dźwięki.
  • W ciąży mama powinna unikać długotrwałego hałasu. Jeśli obok niej dzieje się coś hałaśliwego, a ona nie może odejść, warto przykryć brzuch, np. kurtką.
  • Wcześniaka trzeba koniecznie chronić przed hałasem. Szczególnie trzeba zwrócić uwagę, czy na inkubatorze nikt nie stawia buczącego, hałasującego sprzętu. W sali intensywnej opieki medycznej często włączają się alarmy i inne głośne dźwięki – trzeba ustalić z personelem medycznym, które z nich można redukować.
  • Przy noworodku można rozmawiać i prowadzić normalny tryb życia – domowe odgłosy nie powinny mu przeszkadzać. Jednak zadbajmy o to, by niemowlę nie słuchało cały czas gwaru. Włączony non stop telewizor to kakofonia dźwięków, dziecku trudno je wyłapywać i rozumieć. Dzieci stale słuchające odgłosów telewizora mogą mieć problem z nauką mowy, bowiem nie uczą się od małego różnicować głosów i modulacji. Wszystko zlewa im się w jeden harmider.
  • W ogóle z odgłosami, nawet tymi miłymi dla ucha, nie należy przesadzać. Muzyka – tak, ale nie przez cały dzień. Łagodna pozytywka – proszę bardzo, czasami. Kojący różowy szum włączamy wtedy, gdy jest potrzebny (maluch jest niespokojny, ma kolkę, nie może zasnąć). Szumiące zabawki: Miś WhisbearLeniwiec E-zzyPtaszek Whisbird opracowane są tak, że po ukojeniu płaczu dziecka same się wyłączają i zapewniają ciszę do snu.

  • Uszy należy chronić przed nadmiernymi, mocnymi dźwiękami. Zabieranie malutkiego dziecka na koncert to nie jest dobry pomysł. Jeśli maluch ma starsze rodzeństwo, trzeba nauczyć brata lub siostrę, by nie krzyczeli młodszemu do ucha.
  • Do niemowlęcia warto mówić, najlepiej twarzą w twarz, z okazywaniem emocji, z kontaktem wzrokowym. Tak, małe dzieci dobrze słyszą z bliska i bardzo lubią tzw. „matczyny język”, czyli mówienie wolne, kierowane wprost do dziecka i modulowane, dość wysokie dźwięki. Można w ten sposób opowiadać dowolne historie, bo maluch i tak nie rozumie sensu słów, ale uczy się rozróżniania różnych tonów głosu i ekspresji. Co ważne – uczy się także melodii języka i rozpoznaje go jako język ojczysty (u dwujęzycznych dzieci dotyczy to obu języków słyszanych od pierwszych dni życia).
  • Dla rozwoju słuchu bardzo ważne jest unikanie infekcji uszu. Najczęściej biorą się one z nieleczonego kataru. Wydzielinę z nosa trzeba regularnie odciągać aspiratorem. U małych dzieci nos i ucho są położone blisko i niemal bezpośrednio połączone. Zalegająca wydzielina może ulec nadkażeniu, a stan zapalny przenieść się do ucha.

Autor: Joanna Szulc

Mama, dziennikarka. Przez lata redaktor naczelny magazynu DZIECKO. Współautorka poradnika Pawła Zawitkowskiego „Mamo, Tato, co Ty na to" z hitowej serii książek i płyt dla rodziców.

Mogą cię zainteresować

22.05.2018Porady & opinie

Kiedy niemowlę zacznie przesypiać noce?

Przejdź do artykułu
27.02.2018Porady & opinie

Co zapamięta niemowlę?

Przejdź do artykułu
3.01.2017Porady & opinie

Co zabrać do szpitala?

Przejdź do artykułu
19.06.2018Porady & opinie

Drzemka niemowlaka – zdrowa, czyli jaka?

Przejdź do artykułu
6.11.2018Porady & opinie

9 rad dla przeziębionej mamy

Przejdź do artykułu
17.10.2017Porady & opinie

Na spacer!

Przejdź do artykułu
30.10.2017Porady & opinie

Już nie jedynak!

Przejdź do artykułu
2.01.2017Porady & opinie

7 pytań, które zadaje sobie każda mama karmiąca piersią

Przejdź do artykułu
19.05.2017Porady & opinie

Matka-Porażka

Przejdź do artykułu
18.12.2018Porady & opinie

10 rad, które pomogą ci dobrze przeżyć Święta (z niemowlęciem)

Przejdź do artykułu
8.05.2018Porady & opinie

Co daje dziecku przytulanka?

Przejdź do artykułu
25.04.2017Porady & opinie

Armagedon zwany kolką

Przejdź do artykułu
15.03.2016Porady & opinie

Kim jest dobra mama?

Przejdź do artykułu
16.02.2017Porady & opinie

Bo to zła matka była! Czyli dlaczego tak chętnie krytykujemy kobiety, które są matkami jak my.

Przejdź do artykułu
2.10.2018Porady & opinie

Tata jest ważny

Przejdź do artykułu
8.12.2016Porady & opinie

10 zasad zdrowej diety nie tylko dla ciężarnych

Przejdź do artykułu
5.06.2018Porady & opinie

Dzięki Tobie czuję się silna

Przejdź do artykułu
28.12.2017Porady & opinie

Rodzice idą na bal

Przejdź do artykułu
10.04.2018Porady & opinie

6 rzeczy, o których powinni wiedzieć rodzice pierwszego dziecka

Przejdź do artykułu
14.11.2017Porady & opinie

11 najlepszych zabawek dla Twojego dziecka

Przejdź do artykułu
12.12.2017Porady & opinie

Ściągawka dla świętego Mikołaja

Przejdź do artykułu
19.09.2017Porady & opinie

Ząbkowanie to wyzwanie

Przejdź do artykułu
7.11.2016Porady & opinie

Spać, spaaać, wyspać się!

Przejdź do artykułu
28.03.2017Porady & opinie

Dlaczego niemowlak nie chce spać?

Przejdź do artykułu
11.04.2017Porady & opinie

8 tajemnych mocy, które zdobywa każda mama

Przejdź do artykułu
13.07.2018Porady & opinie

Karmienie piersią. 12 dobrych rad

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

7 rzeczy, które powinieneś zrobić, gdy twoje dziecko ma kolkę

Przejdź do artykułu
16.01.2018Porady & opinie

Po co dziecku babcia i dziadek?

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

Kosmita w domu, czyli jak zrozumieć noworodka

Przejdź do artykułu
13.03.2018Porady & opinie

Szukamy niani. 12 kroków do sukcesu

Przejdź do artykułu
27.03.2018Porady & opinie

Wakacje z niemowlęciem. Czy w tym roku uda się wam wypocząć?

Przejdź do artykułu
8.05.2017Porady & opinie

Trzy krople wody

Przejdź do artykułu
4.06.2018Porady & opinie

Misie szumią najmłodszym pacjentom Przylądka Nadziei

Przejdź do artykułu
11.07.2017Porady & opinie

Jak nie pokłócić się z dziadkami i resztą

Przejdź do artykułu
13.02.2018Porady & opinie

Mama wraca do pracy

Przejdź do artykułu
28.11.2016Porady & opinie

Bezpieczny sen Malucha w łóżeczku

Przejdź do artykułu
17.07.2018Porady & opinie

8 rzeczy, które robisz codzienne. Czy wiesz, jaki wpływ mają na Twoje dziecko?

Przejdź do artykułu
28.11.2017Porady & opinie

W łóżku rodziców. Czy spać razem z dzieckiem?

Przejdź do artykułu
4.12.2018Porady & opinie

Deszcz prezentów, czyli baby shower

Przejdź do artykułu
25.07.2017Porady & opinie

Okna rozwojowe, czyli każde dziecko jest inne

Przejdź do artykułu
17.03.2017Porady & opinie

Czas na kąpiel!

Przejdź do artykułu
31.07.2018Porady & opinie

Upały z niemowlęciem. 10 rad, jak je przeżyć

Przejdź do artykułu
20.07.2017Porady & opinie

William i Kate – rodzice tacy jak my

Przejdź do artykułu
2.01.2018Porady & opinie

Czytaj dziecku codziennie – będzie mądrzejsze

Przejdź do artykułu
5.09.2017Porady & opinie

Sen niemowlęcia – czego dzieci potrzebują, a co dają im rodzice?

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

Kiedy dawać smoczek?

Przejdź do artykułu
27.06.2017Porady & opinie

Nie’doskonałe, wystarczająco dobre

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

Spokojna miłość

Przejdź do artykułu
3.07.2018Porady & opinie

Smutek zamiast radości. 6 odpowiedzi na pytania o depresję.

Przejdź do artykułu
20.11.2018Porady & opinie

Szkoła rodzenia – jak wybrać najlepszą?

Przejdź do artykułu
21.08.2018Porady & opinie

Mama wraca do formy – plan od A do Z

Przejdź do artykułu
8.08.2017Porady & opinie

HNB, czyli dzieci (i rodzice) o większych potrzebach

Przejdź do artykułu
22.08.2017Porady & opinie

12 sposobów, by uspokoić niemowlę

Przejdź do artykułu
23.03.2018Porady & opinie

Przestawiamy dziecko na czas letni. 5 rad, jak to zrobić.

Przejdź do artykułu
30.01.2018Porady & opinie

Dlaczego boli brzuszek?

Przejdź do artykułu
18.09.2018Porady & opinie

Cesarskie cięcie – jak złagodzić skutki?

Przejdź do artykułu
16.10.2016Porady & opinie

Ochronić przed infekcją

Przejdź do artykułu
29.12.2016Porady & opinie

Wyprawka niemowlęca – gotowa lista niezbędników

Przejdź do artykułu
4.01.2019Porady & opinie

Hartowanie w czasach smogu – 7 zasad

Przejdź do artykułu
24.10.2017Porady & opinie

Pierwszy uśmiech

Przejdź do artykułu
3.10.2017Porady & opinie

A miało być tak pięknie…

Przejdź do artykułu
24.10.2016Porady & opinie

Dieta w ciąży – 5 największych mitów

Przejdź do artykułu
24.04.2018Porady & opinie

Asymetria ułożeniowa. Jak wspierać rozwój obu stron ciała dziecka?

Przejdź do artykułu

Koszyk
Brak produktów w koszyku
Kontynuuj Zakupy