Co zapamięta niemowlę?

uśmiechnięte dziecko

Może czasem zastanawiasz się, co twoje dziecko zapamięta z pierwszych lat życia. Czy kiedyś uzna, że miało szczęśliwe dzieciństwo? I co możesz zrobić, by dobrze wspominało rodzinny dom?

Pamięć noworodka sięga do wspomnień z brzucha mamy. Przez pierwsze tygodnie życia maleńkie dziecko ożywia się słysząc dźwięki, które poznało na etapie ciąży, np. muzykę, której mama często słuchała albo głosy osób, wobec których mama żywi silne emocje. Jak wiadomo, maluch uspokaja się słysząc jednostajny szum, właśnie dlatego, że zapamiętał go z brzucha mamy, gdzie przepływ krwi, oddech, praca jelit – powodowały szumiące odgłosy.

Jak daleko sięga pamięć?

To nie znaczy, że wspomnienia prenatalne dziecko zachowa na zawsze. Jego pamięć przez pierwsze lata życia będzie się kształtować. Już trzymiesięczne niemowlę będzie rozróżniało przedmioty często widywane od nowych, a pięciomiesięczniak obraz ulubionej zabawki będzie przechowywać w pamięci nawet dwa tygodnie. Od początku życia jednak dziecko większą uwagę poświęca twarzom – wpatruje się w nie, jakby obraz mamy, taty, babci, dziadka chciało sobie wdrukować w umysł. Z czasem uczy się zapamiętywać nowe twarze. Półroczny maluch zapamiętuje nową twarz obserwowaną przez zaledwie minutę i pamięta ją przez tydzień.

Czego nie sposób zapomnieć?

Najsilniej w dziecięcą pamięć zapadają sytuacje, z którymi wiążą się gwałtowne emocje. Niemowlęta potrafią zaskakująco dobrze rozpoznać głos lekarza, którego kojarzą z nieprzyjemnym zabiegiem. Jeśli dziecko przechodzi bolesną terapię, może trwale skojarzyć okoliczności, jakie jej towarzyszą, z bólem i strachem.

Opowiadała mi kiedyś znajoma, że jako młoda mama przechodziła depresję poporodową i opieka nad dzieckiem była dla niej koszmarem. Zmuszała się, jak mogła, by być „dobrą mamą”, ale czuła smutek i pustkę. Usłyszała, że dla niemowląt dobre jest masowanie, masowała więc swoje dziecko, nucąc przy tym kołysanki, ale sama szczerze tych chwil bliskości nie znosiła, była spięta i nerwowa. Wiele lat później jej córka usłyszała mamę nucącą kołysankę i zareagowała bardzo gwałtownie, lękiem i niechęcią. Córka nie miała świadomości, że po porodzie mama przechodziła trudny czas, ale jej pamięć przechowała wspomnienie lęku i owej kołysanki. Dziś mają bardzo dobre relacje, tamte początkowe trudne emocje udało się przepracować.

Kto dawał mi siłę?

Ciekawe jest to, że już niemowlęta zdradzają naturalną skłonność do uczenia się. Naukowcy ustalili, że niemowlęta, które chętnie skupiają wzrok na nowych obiektach: twarzach, przedmiotach – wykazują potem (w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym) wyższe wyniki w testach inteligencji.

Ważne jest jednak nie tylko to, czy dziecko jest z natury ciekawe i skłonne do działania. Ogromne znaczenie dla całego jego przyszłego życia ma to, jaki rodzaj więzi łączy go z tzw. głównym opiekunem (w praktyce najczęściej z mamą). Od rodzaju więzi zależy to, czy dziecko będzie miało poczucie własnej wartości, czy będzie w siebie wierzyć, a także czy będzie ciekawe świata, zainteresowane ludźmi i otoczeniem, czy łatwo będzie wchodzić w relacje. Można powiedzieć, że ta pierwsza, najważniejsza relacja, która kształtuje się w pierwszych trzech latach życia, to wzór dla wszystkich innych bliskich związków w życiu dziecka. To dzięki tej relacji młody człowiek nabiera przekonań na temat świata i ludzi, siebie samego. To od niej zależy, jak będzie wspominać swoje dzieciństwo.

Czy moje potrzeby są ważne?

Psychologowie wyróżniają trzy główne style przywiązania: unikający, lękowo-ambiwalentny i bezpieczny. Od czego zależy, jaki styl przywiązania nastanie między matką a dzieckiem? Od tego, jak matka (lub tata, opiekun – najważniejsza osoba będą blisko z dzieckiem) reaguje na potrzeby malucha. Ażeby odwołać się do praktyki: co się dzieje, gdy dziecko płacze, boi się, rozleje sok na dywan, kopnie brata, nie może zasnąć…

By między dzieckiem i matką powstała bliska, bezpieczna więź (czyli ta, która najlepiej mu służy) potrzeba przede wszystkim zauważania i reagowania na to, co się dzieje. Gdy maluch płacze, mama się pojawia. Gdy potrzebuje przytulenia, jest przytulany. Gdy jest mu zimno, mama go okrywa. Gdy jest głodny – karmi.

U fundamentu bezpiecznej więzi leży wyczulenie na potrzeby dziecka i zaspokajanie ich. Ale także akceptacja, miłość, zrozumienie. Gdy dziecko zachowa się niewłaściwie (np. pociągnie psa za ogon) mama mówi z poważną miną, że tak nie wolno. Nie krzyczy, nie bije, nie lekceważy. Reaguje, odpowiednio do sytuacji i wieku dziecka, które jeszcze nie rozumie, co mu wolno, a czego nie.

Co dzieje się, gdy mamie puszczą nerwy?

Bezpieczna więź wymaga szacunku. Gdy maluch je kaszkę i po kilku łyżeczkach zaciska usta, kręci głową i odwraca buzię, rodzic szanuje jego odmowę, nie nakłania na jeszcze jedną łyżeczkę, nie udaje samolociku.

Jeśli synek albo córka nie chcą iść na ręce do dawno niewidzianej cioci, mama nie zmusza do tego, nie przełamuje oporu, nie robi nic na siłę. Jest cierpliwa, spokojna i stoi po stronie dziecka. Co nie znaczy, że ma być chodzącym ideałem. Gdy się zdenerwuje, zajmuje się swoimi emocjami, przeprasza, tłumaczy i na nowo zbliża do dziecka. Bliska więź to nie jest relacja zarezerwowana dla osób o spokojnym temperamencie i bezgranicznej cierpliwości. Ci, którzy łatwiej wybuchają także mogą dawać dziecku poczucie bliskości i bezpieczeństwa, jeśli postarają się zrozumieć swoje emocje, pracować nad nimi i będą starali się wyjaśniać je dziecku.

Jaka będzie moja przyszłość?

Dzieci, które wynoszą z domu bezpieczny styl przywiązania, są zwykle zainteresowane otoczeniem i pogodne, radosne, otwarte na innych ludzi. Inaczej dzieje się, u tych, które były ignorowane i zaniedbywane przez rodziców (styl unikowy) – tacy ludzie mogą z trudem odnajdywać radość, często czuć odrazę, niechęć. Styl lękowo-ambiwalentny powstaje wtedy, gdy dziecko obawia się rodzica, jest na zmianę przyciągane i odpychane (karane, wyśmiewane, pozostawiane samemu sobie). Taki człowiek w przyszłości może mieć problemy z rozumieniem swojej złości, często czuć strach i wstyd.

Wychodzi na to, że wspomnienia z dzieciństwa i jego wpływ na dalsze życie zupełnie nie zależą od tego, czy dziecko ma drogie ubranka, piękny pokój, uczy się od kołyski obcych języków i spędza wakacje pod palmami. Najważniejsze jest to, czy ktoś je kocha, rozumie, wspiera i zaspokaja jego potrzeby. Tylko – czy aż tyle?

Autor: Joanna Szulc

Mama, dziennikarka. Przez lata redaktor naczelny magazynu DZIECKO. Współautorka poradnika Pawła Zawitkowskiego „Mamo, Tato, co Ty na to" z hitowej serii książek i płyt dla rodziców.

Mogą cię zainteresować

13.07.2018Porady & opinie

Karmienie piersią. 12 dobrych rad

Przejdź do artykułu
11.07.2017Porady & opinie

Jak nie pokłócić się z dziadkami i resztą

Przejdź do artykułu
3.07.2018Porady & opinie

Smutek zamiast radości. 6 odpowiedzi na pytania o depresję.

Przejdź do artykułu
28.11.2017Porady & opinie

W łóżku rodziców. Czy spać razem z dzieckiem?

Przejdź do artykułu
24.10.2017Porady & opinie

Pierwszy uśmiech

Przejdź do artykułu
31.07.2018Porady & opinie

Upały z niemowlęciem. 10 rad, jak je przeżyć

Przejdź do artykułu
11.04.2017Porady & opinie

8 tajemnych mocy, które zdobywa każda mama

Przejdź do artykułu
18.12.2018Porady & opinie

10 rad, które pomogą ci dobrze przeżyć Święta (z niemowlęciem)

Przejdź do artykułu
2.01.2017Porady & opinie

7 pytań, które zadaje sobie każda mama karmiąca piersią

Przejdź do artykułu
10.04.2018Porady & opinie

6 rzeczy, o których powinni wiedzieć rodzice pierwszego dziecka

Przejdź do artykułu
20.07.2017Porady & opinie

William i Kate – rodzice tacy jak my

Przejdź do artykułu
7.11.2016Porady & opinie

Spać, spaaać, wyspać się!

Przejdź do artykułu
27.03.2018Porady & opinie

Wakacje z niemowlęciem. Czy w tym roku uda się wam wypocząć?

Przejdź do artykułu
8.05.2018Porady & opinie

Co daje dziecku przytulanka?

Przejdź do artykułu
28.12.2017Porady & opinie

Rodzice idą na bal

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

Kosmita w domu, czyli jak zrozumieć noworodka

Przejdź do artykułu
25.04.2017Porady & opinie

Armagedon zwany kolką

Przejdź do artykułu
4.01.2019Porady & opinie

Hartowanie w czasach smogu – 7 zasad

Przejdź do artykułu
3.01.2017Porady & opinie

Co zabrać do szpitala?

Przejdź do artykułu
29.12.2016Porady & opinie

Wyprawka niemowlęca – gotowa lista niezbędników

Przejdź do artykułu
19.06.2018Porady & opinie

Drzemka niemowlaka – zdrowa, czyli jaka?

Przejdź do artykułu
19.05.2017Porady & opinie

Matka-Porażka

Przejdź do artykułu
4.06.2018Porady & opinie

Misie szumią najmłodszym pacjentom Przylądka Nadziei

Przejdź do artykułu
2.10.2018Porady & opinie

Tata jest ważny

Przejdź do artykułu
18.09.2018Porady & opinie

Cesarskie cięcie – jak złagodzić skutki?

Przejdź do artykułu
16.01.2018Porady & opinie

Po co dziecku babcia i dziadek?

Przejdź do artykułu
21.08.2018Porady & opinie

Mama wraca do formy – plan od A do Z

Przejdź do artykułu
27.06.2017Porady & opinie

Nie’doskonałe, wystarczająco dobre

Przejdź do artykułu
8.05.2017Porady & opinie

Trzy krople wody

Przejdź do artykułu
15.03.2016Porady & opinie

Kim jest dobra mama?

Przejdź do artykułu
14.11.2017Porady & opinie

11 najlepszych zabawek dla Twojego dziecka

Przejdź do artykułu
4.12.2018Porady & opinie

Deszcz prezentów, czyli baby shower

Przejdź do artykułu
17.07.2018Porady & opinie

8 rzeczy, które robisz codzienne. Czy wiesz, jaki wpływ mają na Twoje dziecko?

Przejdź do artykułu
24.04.2018Porady & opinie

Asymetria ułożeniowa. Jak wspierać rozwój obu stron ciała dziecka?

Przejdź do artykułu
28.03.2017Porady & opinie

Dlaczego niemowlak nie chce spać?

Przejdź do artykułu
19.09.2017Porady & opinie

Ząbkowanie to wyzwanie

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

7 rzeczy, które powinieneś zrobić, gdy twoje dziecko ma kolkę

Przejdź do artykułu
25.07.2017Porady & opinie

Okna rozwojowe, czyli każde dziecko jest inne

Przejdź do artykułu
22.08.2017Porady & opinie

12 sposobów, by uspokoić niemowlę

Przejdź do artykułu
23.03.2018Porady & opinie

Przestawiamy dziecko na czas letni. 5 rad, jak to zrobić.

Przejdź do artykułu
24.10.2016Porady & opinie

Dieta w ciąży – 5 największych mitów

Przejdź do artykułu
20.11.2018Porady & opinie

Szkoła rodzenia – jak wybrać najlepszą?

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

Spokojna miłość

Przejdź do artykułu
28.11.2016Porady & opinie

Bezpieczny sen Malucha w łóżeczku

Przejdź do artykułu
8.08.2017Porady & opinie

HNB, czyli dzieci (i rodzice) o większych potrzebach

Przejdź do artykułu
8.12.2016Porady & opinie

10 zasad zdrowej diety nie tylko dla ciężarnych

Przejdź do artykułu
30.01.2018Porady & opinie

Dlaczego boli brzuszek?

Przejdź do artykułu
17.10.2017Porady & opinie

Na spacer!

Przejdź do artykułu
13.03.2018Porady & opinie

Szukamy niani. 12 kroków do sukcesu

Przejdź do artykułu
12.12.2017Porady & opinie

Ściągawka dla świętego Mikołaja

Przejdź do artykułu
16.02.2017Porady & opinie

Bo to zła matka była! Czyli dlaczego tak chętnie krytykujemy kobiety, które są matkami jak my.

Przejdź do artykułu
3.10.2017Porady & opinie

A miało być tak pięknie…

Przejdź do artykułu
5.06.2018Porady & opinie

Dzięki Tobie czuję się silna

Przejdź do artykułu
13.02.2018Porady & opinie

Mama wraca do pracy

Przejdź do artykułu
30.10.2017Porady & opinie

Już nie jedynak!

Przejdź do artykułu
16.10.2016Porady & opinie

Ochronić przed infekcją

Przejdź do artykułu
6.11.2018Porady & opinie

9 rad dla przeziębionej mamy

Przejdź do artykułu
22.09.2016Porady & opinie

Kiedy dawać smoczek?

Przejdź do artykułu
2.01.2018Porady & opinie

Czytaj dziecku codziennie – będzie mądrzejsze

Przejdź do artykułu
5.09.2017Porady & opinie

Sen niemowlęcia – czego dzieci potrzebują, a co dają im rodzice?

Przejdź do artykułu
22.05.2018Porady & opinie

Kiedy niemowlę zacznie przesypiać noce?

Przejdź do artykułu
4.09.2018Porady & opinie

Co słyszysz maleństwo?

Przejdź do artykułu
17.03.2017Porady & opinie

Czas na kąpiel!

Przejdź do artykułu

Koszyk
Brak produktów w koszyku
Kontynuuj Zakupy